Waarom een toegankelijke website beter is voor iedereen, en voor je vindbaarheid

Een tijd geleden kreeg een klant een mail van een klant die niet kon afrekenen. Niet omdat de betaling mislukte, maar omdat deze persoon met het toetsenbord navigeert, niet met de muis, en de afrekenknop nooit focus kreeg tijdens het tabben door de pagina. De bestelling bleef staan. Niemand had iets verkeerd gedaan met opzet. Niemand had er simpelweg bij stilgestaan.

Zo zien de meeste toegankelijkheidsproblemen er in de praktijk uit. Geen dramatische storing, maar een klein gaatje dat een bedrijf stilletjes een klant kost, en Google stilletjes vertelt dat de pagina moeilijker te begrijpen is dan nodig. Die twee dingen hangen meer samen dan de meeste mensen denken, en dat geldt ook voor de kosten om het goed te doen.

Wat toegankelijk eigenlijk betekent

Het is niet alleen alt-tekst bij afbeeldingen, hoewel dat er wel bij hoort. In de praktijk betekent het: elk klikbaar element bereikbaar met het toetsenbord, in een logische volgorde. Tekst met genoeg contrast om te lezen in fel licht of met vermoeide ogen. Formulieren waarbij elk veld een duidelijk label heeft dat een screenreader kan voorlezen. Knoppen die zeggen wat ze doen, niet alleen 'klik hier'. Video met ondertiteling. Koppen die een logische structuur volgen in plaats van willekeurig te springen voor het visuele effect.

Niets hiervan is exotisch. Het is vooral discipline in hoe een site gebouwd wordt, geen apart onderdeel dat er achteraf bij geplakt wordt.

Waarom het bijna niets kost als je het meteen goed doet

Semantische HTML, de juiste kopvolgorde, gelabelde formulieren, toetsenbordvriendelijke navigatie: dit zijn keuzes die een developer toch al maakt tijdens het schrijven van de code. Een button-element kiezen in plaats van een gestileerde div, of een echt label schrijven in plaats van een placeholder, kost geen extra tijd. Kleurcontrast controleren tijdens het ontwerp kost een paar minuten met de juiste tool, nog voordat er één regel code bestaat. Op dit moment gedaan, is toegankelijkheid nauwelijks een aparte kostenpost. Het is gewoon hoe het werk gebeurt.

Waar het geld echt verspild wordt

De duurdere versie gebeurt altijd achteraf.

• Een site repareren die alleen visueel is opgebouwd: een menu dat alleen opent bij hover, een slider zonder toetsenbordbediening, formulieren gebouwd uit ongelabelde div-elementen. Dit repareren betekent meestal het component opnieuw bouwen, niet even bijschaven.
• Toegankelijkheids-overlay plugins: de knopjes die met één regel code direct compliance beloven. De meeste passen alleen oppervlakkige zaken aan, zoals de tekstgrootte, en kunnen een pagina die van onderaf structureel kapot is niet repareren. Bedrijven betalen vaak eerst voor zo'n plugin, en later alsnog voor de echte oplossing.
• Een herontwerp naar aanleiding van een klacht of audit, maanden of jaren na livegang, wanneer de fix nu navigatie, checkout, elk formulier en elk paginatype raakt in plaats van één component in een ontwerpbestand.
• Juridisch risico. De eisen rond toegankelijkheid voor bedrijven die online verkopen binnen de EU worden strenger, en een officiële klacht over een ontoegankelijke site is een veel duurder gesprek dan een ontwerpcheck vooraf zou zijn geweest.

In elk van deze gevallen is het onderliggende werk niet moeilijker dan het meteen goed doen. Het wordt alleen twee keer gedaan: eerst slecht, dan pas goed.

Waarom dezelfde oplossingen je vindbaarheid helpen

Zoekmachines zien een pagina niet zoals een mens die ziet. Ze lezen structuur: koppen in de juiste volgorde, beschrijvende linktekst, alt-tekst die een afbeelding echt beschrijft, een logische opbouw van boven naar onder. Dat is vrijwel dezelfde informatie die een screenreader nodig heeft. Een pagina die gemaakt is om begrepen te worden door iemand die de lay-out niet kan zien, is bijna per definitie een pagina die Google ook beter begrijpt. Snel ladende, goed gestructureerde, duidelijk gelabelde pagina's scoren vaak beter, precies om dezelfde reden dat ze prettiger te gebruiken zijn: er is minder onduidelijkheid, voor mensen én voor machines die de pagina proberen te begrijpen.

De enige vraag die je moet stellen voordat je iets vastlegt

Voordat je akkoord gaat met een nieuwe website of app, stel degene die het bouwt deze vraag: bouw je toegankelijkheid meteen mee vanaf het begin, of gaan we dit later testen en repareren? Het antwoord zegt bijna alles over wat dit project uiteindelijk gaat kosten, twee keer.